Çiçek Balı Nasıl Oluşur? Nektardan Bala Yolculuk

Çiçek balı nasıl oluşur? Çiçek balı kavanoza girmeden önce uzun bir yolculuk yapar: çiçeğin içindeki nektar önce arının bal midesine, oradan kovana ve altıgen peteğin gözüne ulaşır. Bursa'da 16 yıldır aktif arıcılık yapan İslam Dikbıyık bu yolculuğu kovanın başında gözlemlediği haliyle anlatıyor. Aşağıda çiçek balının oluşumunu, onun anlatımını sadeleştirerek derledik.

Arı çiçeğe nasıl yaklaşır?

Arılar kovanlarından çıkar, doğayı dolaşır ve çiçekleri ziyaret eder. İslam Bey bu ziyareti iki tarafın da kazandığı bir buluşma olarak anlatıyor: arı çiçeğe yaklaşırken ince bir ses çıkarır (İslam Bey bunu “do” sesi diye tarif ediyor), çiçek polenlerini açar, arı polenini alır ve “si” sesiyle çiçekten ayrılır. Bu buluşma yaklaşık 3 ile 6 saniye sürer, ardından arı bir sonraki çiçeğe geçer.

Arı, çiçek balının ham maddesi olan nektarı almak için çiçeğin üzerine konar ve hortumunu uzatarak çiçeğin ortasındaki nektarı bal midesine çeker. Bal midesi dolana kadar yüzlerce çiçeği gezer ve kovana döner.

Dikbıyık Arılığı'nda arılar böyle çalışıyor; kovanın üstünde yoğun bir hareket var:

Kovanın içi: peteklerin üzerinde çalışan arılar.

Kovanda çiçek balı nasıl işlenir?

Kovana dönen tarlacı arı, nektarı peteğin üzerinde altıgen gözlerden birine bırakır. Bu sırada nektara salgı bezlerinden gelen enzimleri katar. Kovandaki 5 ila 15 günlük işçi arılar da tarlacıların getirdiği nektarı hortumlarıyla alır, enzim ekleyerek yeniden petek gözüne aktarır. İslam Bey bu aktarmanın 8-9 kez tekrarlandığını söylüyor.

Bu işlem sırasında nektardaki su uçurulur. İslam Bey'in aktardığı rakamlara göre kovana ilk gelen nektarın nem oranı yaklaşık yüzde 67, sofraya gelen çiçek balının nem oranı ise yaklaşık yüzde 17'dir. Yani arılar nektarın suyunun büyük bölümünü uzaklaştırarak onu balın yoğun kıvamına getirir.

Arıların bala kattığı enzimler

Çiçek balının oluşumunda arıların nektara kattığı enzimler bilimce tanınıyor; örneğin invertaz, nektardaki şekeri daha basit şekerlere ayırır. Yine de nektarın bala dönüşürken geçtiği aşamaların tamamı hâlâ araştırılan bir konu. İslam Bey bu sürecin her ayrıntısının henüz bilinmediğini, bilimin zamanla yeni bilgiler ortaya koyacağını düşünüyor. Ona göre bal, arılar aracılığıyla insanlara sunulmuş bir ikram.

Arının sesini bilim dinlesin

İslam Bey bir çağrı da yapıyor: kovanın içindeki sesin, arının çiçeğe yaklaşırken ve çiçekten ayrılırken çıkardığı seslerin bilimsel olarak ortaya konması gerektiğini düşünüyor. Bu alanda ses bilimcilerine ihtiyaç olduğunu ve yapılacak çalışmaların arıcılığımıza katkı sağlayacağını belirtiyor. Bu konuda çalışmak isteyen araştırmacılar iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir.

Çiçek balını seçerken

Kendi kovanlarımızda üretilen çiçek ballarını Çiçek Balı kategorimizde bulabilirsiniz: Süzme Çiçek Balı 500 gr, Ham Çiçek Balı 500 gr ve Artvin Yüksek Rakım Çiçek Balı 500 gr. Güncel fiyat ve stok bilgisi ilgili ürün sayfasındadır.

Çiçek balı zamanla kristalleşebilir; bu doğal bir süreçtir. Peteğin içindeki balın neden farklı davrandığını Petek bal kovanda neden donmaz yazımızda anlattık. Ayrıca Bursa süzme çiçek bal yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Nektar ile çiçek balı aynı şey mi?

Hayır. Nektar, çiçeğin ürettiği şekerli ve suyu bol bir sıvıdır. Arılar onu enzimlerle işleyip suyunu uçurarak bala çevirir.

Bal midesi nedir?

Arının nektarı kovana taşırken kullandığı, sindirim midesinden ayrı küçük bir kesedir. Nektar, çiçek balına dönüşmeden önce kovana kadar burada taşınır.

Arılar çiçek balına neden enzim ekler?

Enzimler nektardaki şekerleri dönüştürür ve balın yapısına katkı sağlar. Örneğin invertaz sakarozu daha basit şekerlere ayırır.

Kaynak: İslam Dikbıyık'ın anlatımı, Dikbıyık Arı Ürünleri, Bursa.