Petek Bal Kovanda Neden Donmaz?
Kavanozdaki bal zamanla donabilir, ama kovandaki petek ballar akışkan kalır. Bursa'da 16 yıldır aktif arıcılık yapan İslam Dikbıyık, petek balın kovanda neden donmadığını iki sebeple anlatıyor: arıların balı mühürlemesi ve kovanın içindeki sıcaklık.
Petek bal nedir?
Petek bal, arıların altıgen gözlerden oluşan peteğe bıraktığı ve henüz petekten ayrılmamış baldır. Kovandan çıkarılan bal süzülerek kavanoza alındığında kovan ortamından ayrılır; petek bal ise arıların kurduğu düzenin içinde kalır. Petek balın neden farklı davrandığını anlamak için önce arıların balla ne yaptığına bakmak gerekir.
1. Arılar olgun balı mühürler
Arılar çiçeklerden taşıdıkları nektarı işleyip bala çevirir. Nektar tam olgunlaştığında, İslam Bey'in deyişiyle arı onayından geçtiğinde, arılar altıgen gözün üzerini balmumundan ince bir kapakla kapatır. Bu işleme mühürleme, bazı bölgelerde sırlama denir.
Mühürlü petek bal hava ve nemle temas etmediği için çok uzun süre bozulmadan saklanabilir. Peteklerden bal alınırken bu mühürler açılır ve altıgenlerin içindeki bal çıkarılır.
Dikbıyık Arılığı'ndan bir kare.
2. Kovanın içi sıcaktır
Petek balın donmamasının ikinci sebebi kovanın sıcaklığıdır. Arılar peteğin üzerinde dolaşır; İslam Bey buna “yatmak” diyor. Yumurtaların ve yavruların bulunduğu bölümde sıcaklık 35-36 derece civarında tutulur. İslam Bey arının vücut sıcaklığını 36 derece olarak anlatıyor. Kristalleşme serin ortamda hızlandığı için kovanın içindeki bu sıcaklık petek balın daha yavaş donmasını sağlar.
Petekteki yumurtaların ve yavruların üzerinde 5 ila 15 günlük işçi arılar gezinir. Bu arılar yavruları başlarındaki bezlerden salgıladıkları arı sütüyle besler. Sıcaklık korunmazsa kraliçe arının bıraktığı yumurtalar gelişemez. İslam Bey kovandaki bu düzeni kısaca “bakıcı ekip” diye özetliyor.
Petekten çıkan bal da zamanla donabilir
Petek balın aksine, kavanoza alınan bal artık kovanın sıcaklığından ve arıların bakımından uzaktır. Çiçek oranı, polen miktarı ve ortam sıcaklığına bağlı olarak zamanla kristalleşir. Bu doğal bir süreçtir; ısıl işlem görmemiş balın donması bozulduğu anlamına gelmez. Kavanozu ılık suda bekleterek balı eski kıvamına döndürebilirsiniz.
Petek bal ve kendi kovanlarımızdan gelen diğer ballar için Çiçek Balı kategorimize göz atabilirsiniz: Ham Çiçek Balı 500 gr ve Süzme Çiçek Balı 500 gr. Güncel fiyat ve stok bilgisi ilgili ürün sayfasındadır. Balın nasıl oluştuğunu merak ediyorsanız Çiçek balı nasıl oluşur yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sırlama nedir?
Arıların olgunlaşan petek balın bulunduğu altıgen gözün üzerini balmumundan ince bir kapakla kapatmasıdır. Bazı bölgelerde buna mühürleme de denir.
Petek bal ne zaman mühürlenir?
İslam Bey'e göre nektar tam işlenip olgunlaştığında, yani arı balın hazır olduğuna karar verdiğinde mühürler.
Kavanozdaki bal neden donar?
Petek bal kovanın sıcaklığındadır; kavanozdaki bal ise çiçek oranı, polen miktarı ve sıcaklık değişimine bağlı olarak kristalleşir. Isıl işlem görmemiş balda kristalleşme doğal bir süreçtir.
Kaynak: İslam Dikbıyık'ın anlatımı, Dikbıyık Arı Ürünleri, Bursa.